طراحی و چاپ کاتالوگ

چاپ کاتالوگ

چاپ کاتالوگ از زمینه های تخصصی در صنعت چاپ است. کاتالوگ‌ها مجموعه‌های چاپی هستند که تنها به منظور آموزش و اطلاع رسانی به کار می‎روند و هدف از ارائه آنها شناخت بیشتر و نحوه استفاده صحیح از یک محصول برای فروشنده یا مشتری می‎باشد. در کاتالوگ‌ها از تصاویر و طراحی‌های جذاب به منظور معرفی کامل‌تر محصولات استفاده می‌شود. تعداد صفحات کاتالوگ از چند صفحه تا صدها صفحه متغیر است و در آن بر عکس بروشور از صحافی‌های سنگین همچون مفتول، چسب گرم و… استفاده می‌شود. 

نکاتی در هنگام طراحی کاتالوگ

در هنگام طراحی رنگ‎های کاتالوگ‎ باید از رنگ CMYK و یا رنگ‌های RGB  استفاده شود و از رنگ‎ها‎ی تمپلات و نوشته‎ها‎ی چهار رنگ خودداری نمود.

رزولوشن طرح باید ۳۰۰  DPI باشد.

رعایت فاصله  mm 5 برای نوشته‌ها و … از چهار طرف طرح ضرورت دارد.

در هنگام ایجاد طرح برای چاپ بر روی کاتالوگ باید به موازین شرعی و قانونی توجه داشت.

چاپ متن تمام انگلیسی به گونه‌ای که بیننده را در هنگام استفاده، به سمت کالا یا خدمات خارجی منحرف نماید، مرسوم نمی باشد.

روی کاغذ

چاپ کاتالوگ روی کاغذهای مختلف و با اشکال متنوعی قابل اجرا میباشد.

مسئولیت قانونی کنترل اعتبار مجوز چاپ آگهی یا هر نوع اوراق تبلیغاتی برای مؤسساتی مثل آموزشگاهها، شرکتهای خدماتی، شرکتهای انبوهسازی، مراکز درمانی و بهداشتی و … که نیاز به اخذ مجوز چاپ آگهی از ارگان مربوطه دارند، برعهده متقاضی است.

درج اطلاعات و راهنمایی صحیح به مخاطبان شامل مشخصات فنی، خدمات ارایه شده، قابلیت‎ها‎ی خاص بر روی کاتالوگ الزامی است.

چاپ تصاویر  همراه با متن نوشتاری در کاتالوگ میزان تصمیم گیری و انتخاب صحیح را برای مخاطب سهل و آسان می‎کند.

چنانچه طرح، برای چاپ افست آماده سازی نشده باشد، شامل هزینه نظارت ‌فنی نیز می‎شود.

چاپ افست کاتالوگ

افست نوعی چاپ برای انواع کتاب، مجله، بروشور و کاتالوگ و … است که بر روی کاغذ و با تیراژ بالا با کیفیت بالا صورت می‎گیرد. برای چاپ افست کاتالوگ از مدل رنگ CMYK استفاده می شود و هر رنگ به صورت جداگانه بر روی کاغذ چاپ می‎گردد، و کاتالوگ با وضوح بهتری چاپ می شود که این امر به چندین دلیل می‎باشد:

عدم وجود آب در ماشین و استفاده از مرکب مرغوب افست ضدآب، رنگ‌های چاپ شده دارای جلا و شفافیت بیشتری هستند. 

به دلیل استفاده از کنترل‌های کامپیوتری مرکب در چاپ افست، رنگ‌های مورد نظر به سرعت بر روی کاتالوگ منعکس می‎شود به همین خاطر  هیچ نیازی به کنترل بر روی هم خوردن رنگ‎ها‎ وجود ندارد.

مراحل چاپ کاتالوگ

طراحی: باید نکاتی مهم و کلیدی در آن مد نظر طراحان قرار بگیرد.

صفحه بندی صحیح و استاندارد: به این معنا که قبل از چاپ، کاتالوگ باید به گونه ای طراحی شود که پس از آن در مرتب کردن صفحات مشکلی وجود نداشته باشد.

چاپ کاتالوگ: مهمترین نکته در چاپ کاتالوگ، استفاده از رنگ‎ها‎ی باکیفیت می‎باشد و اگر رنگهای نامرغوب استفاده شود، رنگها را نمی‌توان بدرستی بر روی هم قرار داد که نتیجه نهایی یک کاتالوگ بی‎کیفیت خواهد بود. 

استفاده از روکش: روکش موجب درخشش کاتالوگ می‎گردد. انواع روکش عبارت است از: سلفون مات سرد، سلفون براق سرد، سلفون مات حرارتی، سلفون براق حرارتی،  UV مات،  UV براق.

صحافی: در مرحله نهایی صحافی کاتالوگ صورت می‎گیرد که در آن باید برش لبه‎ها‎ی دقیق به گونه‎ای که لبه‎ها‎ دقیقاً بر روی هم قرار گیرند، صورت پذیرد.

انواع کاغذهای مناسب برای کاتالوگ :

گرماژ ۹۰گرم الی ۳۰۰ گرم در کاغذ گلاسه و ۷۰گرم الی ۱۶۰ گرم در کاغذ تحریر و کارتی

سایزهای استاندارد کاتالوگ(سانتیمتر) :

خشتی کوچک(۱۲*۱۲-۱۴*۱۴-۱۶*۱۶)

خشتی بزرگ(۱۹*۱۹-۲۰*۲۰-۲۱*۲۱-۲۲*۲۲-۲۳*۲۳-۲۹*۲۹-۳۰*۳۰-۳۳*۳۳)

پالتوئی(۱۰*۲۱-۱۱٫۵*۳۴٫۵)

رقعی و رقعی بیاضی(۱۴*۲۲)

وزیری و وزیری بیاضی(۱۷*۲۴)

رحلی و رحلی بیاضی(۲۱٫۵*۲۹٫۷)

سلطانی و سلطانی بیاضی(۲۳*۳۳)

روزنامه ای(۳۵*۵۰-۴۵*۶۰)

مدت زمان چاپ کاتالوگ:

مدت زمان چاپ معمولا به تعداد فرمها بستگی دارد اما به طور میانگین تولید کاتالوگ با خدمات سلفون و لاک تا ۶۴ صفحه زیر یک هفته انجام میپذیرد.

تعداد صفحات استاندارد کاتالوگ :

حداقل تعداد صفحات در قطع خشتی و پالتوئی ۲۴ صفحه تا ۱۲ صفحه و در قطع رقعی وزیری ۱۶صفحه تا ۴ صفحه و در قطع رحلی و سلطانی ۸ تا۴ صفحه در کاغذ ۵۰*۷۰و۴۵*۶۰ سانتیمتر(دو ورقی) و در کاغذ ۱۰۰*۷۰و۶۰*۹۰ (چهارونیم ورقی) دو برابر مقادیر فوق میباشد.

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله

صنعت چاپ در جهان

تاریخچه صنعت چاپ در جهان

همان گونه که در این نوشته خواهیم دید، چگونگی پیدایش صنعت چاپ با آن که غربی ها آن را به نام خود می دانند چندان آشکار و بدیهی نیست، اما به گفته ای باید کشور چین را مبدأ آغاز چاپ دانست. در ایران نیز ظهور خدمات و صنعت چاپ و ورود چاپخانه، به دورانی بیش از صد سال باز می گردد.

برخی چاپ در ایران را به دوران مغول مربوط می دانند. با این حال، صنعت چاپ به شکل جدید به دوره قاجار بازمی گردد. مقاله ای که می خوانید، نگاهی است به این موضوعات و تحول و تطور چاپ و چاپخانه در تاریخ.       
قبل از اختراع چاپ، کتاب ها را با دست تکثیر می کردند. در آتن، اسکندریه و روم، عده ای از نسّاخان، شاهکارهای ادبی را استنساخ می کردند و این کار در سراسر قرون وسطی ادامه داشت. کتاب به اندازه ای گرانبها بود که تعداد کمی از مردم توانایی تهیه آن را داشتند. در نتیجه، در عصر کاوش و پیشرفت، امکان خواندن و پژوهش محدود بود. در بیشتر دوران قرون وسطی، کاغذ پوست گوسفند و گوساله به کار می رفت. از یک قرن پیش از شارلمانی، دیگر پاپیروس مورد استفاده قرار نگرفت. مسلم است که کاغذ برای اولین بار از جهان اسلام به اروپا راه یافت زیرا کاغذ، اولین بار در آن دسته از سرزمین های مدیترانه که با سرزمین های اسلامی تماس مداوم داشتند دیده شده است. مسلمانان، راز تولید کاغذ را از چینی ها آموخته بودند.

رای ساختن کاغذ، الیاف گیاهی را خرد و خمیر می کردند، خمیر را به صورت لایه ای نازک و یکنواخت روی صفحه ای یا پارچه ای پهن می کردند و می فشردند تا آبش گرفته شود و آنگاه الیاف را در هم می فشردند. حوالی پایان قرون وسطی به ویژه هنگامی که چاپ متداول گردید. کاربرد کاغذ، جایگزین کاربرد پوست و کاغذ پوست شد. منشا هنر چاپ را باید در چین جست وجو کرد، گرچه اشپیل فوگل در کتاب خود هیچ اشاره ای به نقش مشرق زمین و به طور اخص، چین در ابداع چاپ ننموده است و آن را از مهمترین ابداعات فناوری تمدن غربی می شمارد، اما بسیاری از مورخان و نویسندگان همانند هنری لوکاس، نقش چین را در چاپ نادیده نگرفته اند و بر این باورند که این هنر از چین به اروپای غربی رسیده است. به این ترتیب، مراحل تحول چاپ در هاله ای از ابهام قرار دارد، اما براساس آنچه عبدالحسن آذرنگ در کتاب خود می نویسد: (در حدود سال ۱۰۴۰ میلادی، کیمیاگری چینی به نام «پی شنگ» از گل و نوعی چسب مخصوص، ترکیبی به وجود آورد و با آن حروفی متحرک ساخت و سپس این حروف را پخته و سفت کرد. پی شنگ حروف را کنار هم قرار می داد و با وسیله ای فلزی محکم می کرد و بر روی آن مخلوطی از رزین، موم و خاکستر می مالید و صفحه حروف را به آرامی حرارت می داد. پس از انتقال نقش صفحه بر کاغذ و تکثیر آن، باز حروف را به آرامی حرارت می داد و از هم جدا می کرد که این ابتکار پی شنگ را راه حل حروفچینی با حروف متحرک می دانند.)

از سده دوازدهم به بعد، صنعت چاپ در غرب با کمک قالب های چوبی و حکاکی دستی صورت گرفته بود، اما آنچه در سده پانزدهم ابداع محسوب شد، عبارت بود از تکمیل دستگاه چاپ فلزی و متحرک که نسخه های فراوانی را با سرعت بیشتر چاپ می کرد. تحول در صنعت چاپ تا رسیدن به دستگاه فلزی را باید یک روند تدریجی به حساب آورد که در فاصله سال های ۱۴۴۵ تا ۱۴۵۰ میلادی به اوج رسید. یوهانس گوتنبرگ اهل مانیتس، نقش مهمی را در تکمیل این صنعت ایفا کرد. انجیل گوتنبرگ که در سال ۱۴۵۵ یا ۱۴۵۶ میلادی به پایان رسید، اولین کتاب واقعی محصول نوع چاپ متحرک بود. در نیمه دوم سده پانزدهم، چاپ جدید به سرعت در اروپا رواج یافت. چاپخانه ها در دهه ۱۴۶۰ میلادی در سراسر خاک امپراتوری مقدس روم تاسیس شد و با گذشت ده سال، به ایتالیا، فرانسه، اسپانیا و اروپای شرقی رسید؛ مخصوصاً ونیز که به مرکز چاپ معروف شد و تعداد چاپگران این شهر تا سال ۱۵۰۰ میلادی به قریب صد تن بالغ شدند و حدود دو میلیون جلد کتاب در آنجا به چاپ رسید.

اختراع فن چاپ درحقیقت به قرن ها پیش از گوتنبرگ، که نامش به عنوان مخترع چاپ در تاریخ به ثبت رسیده است، برمی گردد و آسوریان چند هزار سال قبل از میلاد بر خشت هایی از گل‌ رس مهر می‌زدند. استعمال حروف قابل انتقال نیز میان سال‌ها ی ۱۰۵۱ و ۱۰۵۸ در چین آغاز شد. مخترع این حروف فردی به نام پی‌شنگ بود و حروف هم از گل‌رس ساخته می‌شد. حروف دستی و حروف قلعی که پس از آنها به کارآمد، هیچ یک رواجی نیافت، بر عکس حروف چوبی متداول شد. تا این‌که در سال ۱۴۴۰، گوتنبرگ ظاهرا بدون اطلاع از کار چینی ها، حروف قابل انتقال را اختراع کرد و برای هر یک از حروف الفبا یک حرف جداگانه به کار برد. حروف متحرک را چینی‌ها اختراع کردند، ولی گوتنبرگ که حرفه اش زرگری بود، آلیاژ مناسب برای ریخته گری حروف را از سرب و آنتی موآن به دست آورد و سپس نسبت هر یک از این دو فلز را به گونه ای انتخاب کرد که حروف بیش از حد سخت و نرم نباشند. سرانجام برای مرکب چاپ هم فرمول مناسبی پیدا کرد و خلاصه با رفع موانع و حل مشکلات عمل چاپ را میسر و اجرایی کرد.

تقریبا ۲۰ سال پس از نخستین تلاش ها ی گوتنبرگ در امر چاپ ،این صنعت با استفاده از سطوح برجسته در ونیز، فلورانس، پاریس و لیون در حدی مختصر و محدود رواج یافت. اما دستگاه چاپ گوتنبرگ، به علت هزینه های بسیار زیاد فقط برای ثروتمندان قابل دسترسی بود و به همین دلیل تا مدت های طولانی استقبال چندانی از آن نشد. ۳۰۰ سال پس از اختراع دستگاه چاپ گوتنبرگ، نمایشنامه نویسی آلمانی به نام آلوئیس زنه فلدر، چاپ سنگی یا لیتو گرافی را درسال ۱۷۹۶ میلادی اختراع کرد. هر سنگی که متن یا تصویر با این روش روی آن نقش می بست ، برای چاپ حدود ۷۵۰ نسخه عملکرد مطلوب داشت و پس از آن نقش روی سنگ قابل چاپ نبود .

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله

 

طراحی و صفحه آرایی مناسب و خوب در چاپ

ویژگی های صفحه آرایی خوب در طراحی و چاپ

تقریبا تفکر و اندیشه پیش از شروع هر طراحی و مواجه با یک مفهوم و یا ایده جزو مهمترین مرحله فرآیند طراحی می باشد. در کل شما باید تصور درستی از هدف، پیام و همچنین مفهوم اثری را که قرار است، طراحی کنید، داشته باشید. در واقع این کار خود، اولین نقطه برای دستیابی به یک اثر چاپی بسیار موفق می باشد. به طور کلی هر طراح موفقی دارای یک سبک فردی و منحصر به فردی می باشد.    
ویژگی های یک صفحه آرایی عالی در طراحی و چاپ کاتالوگ 
 • مخاطب و یا خواننده را در برابر خود متوقف خواهد کرد   
 •
علاوه برجلب توجه بیننده، آن را ترغیب به پیگیری و خواندن می کند      
 •
حروف ها و تصاویر را با یک هماهنگی مشخص به نمایش می گذارد      
 •
به خدمت گرفتن عناصر اصلی طراحی      
 •
به مخاطبان خاص خود پیام را به خوبی منتقل می نماید  
 •
کاملا صریح و بدون ابهام می باشد

همیشه پیش از شروع طراحی باید خود را به جای مخاطب و یا مشتری مجله، روزنامه، بروشور، خبرنامه و یا کاتالوگ قرار دهیم، اگر خود را به جای یک مخاطب قرار دهید، به راحتی متوجه می شوید، که چه طرحی در چه اثری برای شما بیشتر لذت بخش می باشد. سعی کنید پیش از شروع طراحی هر نوع اثر چاپی (طراحی و چاپ کاتالوگ، طراحی و چاپ بروشور، طراحی و چاپ کارت ویزیت، بنر تبلیغاتی، طراحی و چاپ کاتالوگ و سایر طراحی ها در خدمات چاپ و تبلیغات)، حتما به تجارب خود به عنوان یک مشتری و یا مصرف کننده فکر کنید و از حاصل این تجارب به طور کلی در کار خود بهره ببرید  
طراحی و چاپ کاتالوگ در حال حاضر از نوع یک اثر چاپی پست مستقیم می باشد. که معمولا به منظور تبلیغات و فروش بیشتر، طراحی و چاپ شده و به خانه ها فرستاده می شود. به طور کلی امروزه کاتالوگ ها در طرح ها و رنگ های مختلف از ساده تا حرفه ای و بنا بر خواسته و سفارش مشتری طراحی و چاپ می شود. 
سعی کنید، به کاتالوگ های چاپ شده در محیط اطراف خود توجه ویژه ای داشته باشید، و دقت کنید که کدام یک از طرح ها و رنگ بندی ها بیشتر نظر شما را جلب می کند، این کار باعث می شود که در هنگام سفارش کاتالوگ و انتخاب طرح محصولات خود بهتر و زیباتر اقدام کنید.

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله

چاپ سربی

چاپ سربی

این نوع چاپ که به آن چاپ حروفی و چاپ برجسته نیز می‌گویند، از کنار هم نهادن حروف سربی و منعکس ساختن آن بر کاغذ به ‌وجود می‌آید. در آغاز ورود فن چاپ به ایران، چاپ سربی را، به اعتبار واژه لاتینی آن، تیپوگرافی  می‌ نامیدند. در کتاب معرفه‌ البدایع فی‌الفنون و الصنایع چاپ ۱۳۲۴ ق. تیپوگرافی چنین توصیف شده است: “حروفات چاپ را تیپ نامیده و چون عمل چاپ حکم کتابت را دارد لهذا چاپخانه را محل تیپوگرافی (یعنی با تیپ نوشتن) و کارگران را تیپوگراف می‌نامند یعنی حروف‌ چین…”. نخستین گام اساسی در پیشرفت فن چاپ، اختراع چاپ با حروف  متحرک فلزی بود که گوتنبرگ آلمانی در سال ۱۴۵۰ م.، صنعت چاپ را از شکل متداول چوبی به‌صورت سربی درآورد. “نخستین کتاب عربی که در جهان چاپ شد قانون ابن‌ماسویه، پزشک معروف ایرانی، در ۸۷۶ ق./ ۱۴۷۱ م. و کلیات ابن‌سینا در ۸۸۹ ق./ ۱۴۸۴ م. در شهر ونیز ایتالیا بوده است. نخستین متن فارسی چاپ‌ شده در جهان، کتاب مقدس تورات است که به چهار زبان و به خط عبری در سال ۹۵۳ ق. در استانبول انجام شد. اولین کتابی که به خط فارسی در جهان منتشر گردید کتاب سیرت مسیح است که در سال ۱۰۹۴ ق./ ۱۶۳۹ م. در شهر لیدن هلند طبع شده است (:۸ ۲۳). ظاهراً قدیمی‌ترین کتاب‌هایی که به زبان فارسی در جهان به طبع رسیده دو کتاب به نام‌های داستان مسیح و داستان سن پیدرو است که هر دو با ترجمه لاتینی در ۱۰۹۴ ق./ ۱۶۳۹ م. در شهر لیدن طبع شده است.

در اواسط قرن ۱۱ ق.، در عهد صفویه، گروهی از بازرگانان ایرانی، که از ارامنه اصفهان و ساکن آمستردام بودند، ابتدا حروف زبان ارمنی را تهیه و سپس چاپخانه‌ای را خریداری و وارد جلفای اصفهان کردند. در سفرنامه تاورنیه آمده است که یکی از ارامنه جلفا که یعقوب ژان نام داشت و نجّار بود در ۱۰۵۱ ق./۱۶۴۱ م. چاپخانه‌ای از اروپا خریداری و وارد جلفا کرد که بعضی از دعاها و رسائل و اوراد مذهبی با این دستگاه به ‌چاپ رسیده است. پیش از ورود این مطبعه، کتابی در جلفای اصفهان با عنوان حیات اجداد روحانی توسط خاچاطور، خلیفه وقت ارامنه در کلیسای وانک جلفای اصفهان، به ‌چاپ رسیده است.

نخستین مطبعه سربی در ایران که اقدام به چاپ کتاب با حروف الفبای فارسی و عربی کرد به‌دستور عباس میرزا نایب ‌السلطنه و به همّت میرزا زین ‌العابدین تبریزی در تبریز دایر شد. رساله جهادیه تألیف میرزا نایب‌ السلطنه عیسی قائم ‌مقام به‌عنوان نخستین کتاب چاپ سربی، در سال ۱۲۳۳ق. به استادی محمدعلی بن حاجی محمدحسین آشتیانی از شاگردان میرزا زین ‌العابدین در مطبعه تبریز به ‌چاپ رسیده است.

رساله دیگری به نام فتح ‌نامه تألیف میرزا ابوالقاسم قائم مقام ثانی (فرزند قائم مقام اول) در همان سال، در مطبعه سربی تبریز به چاپ رسید. این رساله درباره شرح فتوحات عباس میرزا و عهدنامه گلستان (۱۶ ذیقعده ۱۲۲۸ ق./ ۱۲ اکتبر ۱۸۱۳ م.) است.

هوتم شیندلر که در سال ۱۸۷۹م. مأمور شد میان تهران و مشهد ارتباط تلگرافی برقرار کند، نسبت به سایر مسائل نیز توجه خاصی داشت؛ از جمله، کتابی درباره مطبعه ‌های ایران و کتب چاپ‌شده در فاصله سال‌های ۱۲۳۳ تا ۱۲۶۰ ق. نوشته که در بخش تیپوگرافی آن می‌گوید که در سال ۱۲۳۳ ق. شخصی به نام زین ‌العابدین تبریزی تحت حمایت عباس میرزا نایب ‌السلطنه مطبعه کوچکی را راه‌اندازی کرد. کتابی به نام فتح‌ نامه در آن چاپ شد، و این کتاب نخستین کتابی بود که در ایران به حروف عربی طبع می‌شد. مجتبی مینوی می‌گوید: “نمی‌ دانم که رساله جهادیه همان فتح‌ نامه است یا کتاب دیگری می‌باشد” .

در سال ۱۲۴۰ ق. میرزا زین‌العابدین، که در کار خود خبره و شهره بود، به امر فتحعلی شاه به تهران فراخوانده شد تا، به‌کمک منوچهر خان معتمدالدوله، اولین چاپخانه سربی دارالخلافه طهران را راه‌اندازی کند. در انتهای کتاب مآثرالسلطانیه چاپ سربی سال ۱۲۴۱ ق. اشاره به میرزا زین ‌العابدین شده است که در دارالخلافه طهران مشغول انطباع بوده است. نخستین کتابی که در مطبعه طهران به طبع رسید حیاه ‌القلوب محمد باقر مجلسی در سال ۱۲۴۰ ق. /۱۸۲۴ م بود.

اصفهان، بعد از تبریز و طهران، سومین شهری بود که در زمان حکومت منوچهرخان معتمدالدوله صاحب مطبعه سربی شد. بر طبق کتب موجود، اولین کتابی که در اصفهان چاپ سربی شده رساله حسینیه ترجمه ملاّ ابراهیم گرگین استرآبادی به سال ۱۲۴۶ ق. بوده است.

فایل دانلودی این مقاله

فایل pdf دانلود این مقاله

خدمات پس از چاپ

 خدمات پس از چاپ

پس از چاپ یک طرح ، بسته به نیاز می توان خدمات گسترده ای را روی آن اعمال کرد ، در این مرحله با واژه هایی همچون قالب ، تا ، برش ، ورنی یا UV ، سلفون ، شماره زنی ، صحافی و … سر و کار خواهیم داشت که در ادامه با برخی از آنها آشنا می شویم     :

 قالب : در صورتی که طرح نیازمند برش زنی به شکلی خاص باشه از قالب استفاده می شود . قالب تخته است که روی آن تیغه های خط تا و برش قرار دارد . تهییه قالب برای جعبه ، فولدر و موارد چاپی مشابه ضروری است . ساخت قالب توسط قالب ساز و از روی فایل ارسالی به قالب ساز که تنها شامل خط تا و تیغ است صورت می گیرد . البته بهتر آن است که پس از چاپ طرح نمونه ای طرح نیز به قالب ساز ارائه شود تا ابعاد دقیق ساخت قالب در نظر گرفته شود           .
پوشش سلفون : پوشش نازک و اغلب پلاستیکی که روی جلد کتاب، مجله و برخی از پوسترها و مانند آن کشیده می شود سلفون علاوه بر زیبایی ، باعث می شود کاغذ در مقابل پارگی محفوظ بماند . این پوشش با پاره کردن کار چاپی قابل تشخیص است . روکش کردن یا لمینت در مواردی مانند تولید کارت پستال، جلد مجله و کتاب استفاده می شود. دو نوع سلفون مات و براق وجود دارد که سلفون مات باعث تیره شدن جزئی کار و در مقابل سلفون براق باعث ایجاد شفافیت در کار می شود . هر دو نوع سلفون بسته به شرایط مفید و مورد استفاده قرار می گیرند        
از مشکلات رایج در ارتباط با سلفون کشی استفاده از پودر خشک کن در کار چاپ افست است که در زیر سلفون به صورت نقاط نقره ای رنگ نمایان می شود.     
پوشش یووی (UV) : پوشش یووی یا ورنی  (Ultra Violet) در واقع طیفی از امواج الکترومغناطیس است که انرژی بالایی داشته و همان چیزی است که در نور خورشید نیز وجود دارد. از این اشعه برای خشک کردن رنگ های چاپ و پوشش های مختلف استفاده می کنند. آنچه که به نام پوشش UV معروف است در واقع سیستم خشک کن پوششی است که تنها با اشعه UV خشک می شود. مرکب و پوشش هایی که با سیستم UV خشک می شوند بدون بو هستند و پس از خشک شدن روی هم نمی چسبد. ورنی چاپ نیز شبیه به چاپ رنگ در افست است با این تفاوت که به جای رنگ، ورنی در ماشین چاپ ریخته و کار را یکبار دیگز از ماشین چاپ عبور می دهند. با تهیه زینک مجزا می توان در نقاط خاصی روی کار چاپی ورنی زد که این کار باعث جلوه ی بیشتر طرح می شود . برای نمونه در یک کارت ویزیت می تواند لوگوی یک شرکت را یووی موضعی کرد تا برجستگی و براقیت آن باعث دید بیشتر شود . جهت یووی کردن بخشی از کار کافی است محدوده هایی از طرح که نیاز به یووی دارند را بصورت تکرنگ مشکی در نظر گرفت . انواع مختلف یووی شامل یووی موضعی ، شنی ، ساده ، برجسته و … وجود دارد  
خط تا ، برش ، شماره زنی و پفراژدر برخی از کارهای چاپی نیاز به خط تا و پفراژ خواهیم داشت . برای مثال در جعبه سازی ، ساخت پاکت نامه و کلیه کارهایی که نیاز به تا در آن باشد از خط تا استفاده می شود که این کار توسط ماشینهای تازن انجام می شود . معمولا برای اوراق اداری که شماره در آنها اهمیت دارد (مثل دسته های فاکتور ، دسته فاکتورهای حسابداری و …) ، شماره گذاری توسط ماشین چاپ افست یا ملخی انجام میشود . در برخی از اوراق نیز برای سهولت در پاره کردن یا نصف کردن آن از پفراژ استفاده می شود . برشکاری نیز در اکثر کارهای چاپی ضروری است چرا که در بیشتر مواقع روی یک زینک بیش از یک طرح وجود دارد که نیازمند جداسازی و برش هر طرح خواهد بود      .
صفافی : در اصل به مجموعه روش های جمع کردن دسته ای از اوراق اطلاق می شود . روشهای مختلفی برای این کار وجود دارد که به صحافی مفتول ، چسب گرم ، چسب سرد ، فنر ، ته بند و … اشاره کرد . صحافی بیشتر برای کتب ، مجلات ، نشریات ، سررسید و سالنامه و … و در کارگاه صحافی انجام می گیرد .
بسته بندی و تحویل : بسته بندی یک کار نیز معمولا جزو خدمات پس از چاپ محسوب می شود . در این مرحله کلیه ی کارهای چاپ شده به روشهای مختلف قابل بسته بندی هستند . استفاده از کارتنهای مقوایی (کارتنهای لمینتی ، سه لایه ، ۵ لایه و …) ، تسمه کشی ، نایلونهای چاپی ، جعبه های چوبی و … از روشهای معمول بسته بندی می باشد . بسته بندی علاوه بر حمل و نقل ساده تر محصولات ، از پارگی ، ضرب دیدگی و … پیشگیری خواهد کرد      

علاوه بر موارد فوق خدمات متنوع دیگری را نیز می توان روی کار چاپی اعمال کرد . طلاکوب ، نقره کوب ، داغی ، ترموگرافی ، لمینت ، نمونه سازی از کار چاپی و … نیز در گروه خدمات پس از چاپ قرار می گیرند

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله

چاپ افست

چاپ افست 

چاپ افست نوعی از چاپ که نوشته و عکس را بر سطح لاستیکی یک استوانه (سیلندر) گردان برمی گرداند و سپس آن را با فشار استوانه دیگر روی کاغذ چاپ می‌کنند. ماشین معمولی چاپ افست دارای سه استوانه‌است. در چاپ افست نخست آن چه را که باید چاپ شود بر روی صفحه‌ای فلزی به نام زینک منتقل می‌کنند، سپس این صفحه را با مواد شیمیایی طوری حساس می‌کنند که فقط نوشته‌ها و تصاویر آن، مرکب چاپ را به خود می‌گیرد. زینک را به دور نخستین استوانه می‌پیچند؛ طرح آن بر اثر فشار روی پوشش لاستیکی استوانه دوم برمی گردد. کاغذ سفید که متوالیا به دور استوانه سوم می‌پیچد مطالب را از روی پوشش لاستیکی استوانه دوم می‌گیرد. سرعت کار ماشین‌های چاپ افست بیش از چاپ مسطح (حروفی) می‌باشد.

از بزرگترین تولیدکنندگان ماشینهای چاپ افست درجهان کمپانی هایدلبرگ آلمان است .

علم شیمی نقش مهمی در چاپ افست دارد، چاپ افست تقابل بین آب و مرکب است که بر روی سطح پلیت که صفحه ای از جنس آلومینیوم می باشد صورت میپذیرد که اصطلاحاًدر چاپ افست به این صفحه زینک گفته می شود سطح رویی این صفحه توسط روش های الکترو شیمیایی اکسید شده است وتبدیل به اکسید آلومینیوم گردیده است تاسختی و مقاومت شیمیایی آن بالا رود . سطح رویی زینک را با مواد پلیمری حاوی مواد حساس به نور نمک های دیازونیوم پوشش می دهند.زینک توسط نور ماورای بنفش و یا لیزر نوردهی می شود تا تصویر برروی آن ایجاد گردد وسپس توسط یک محلول قلیایی شستشو می شود تا ماده پلیمری در نقاط نور خورده از روی سطح زینک برداشته شود بدین طریق دو ناحیه بر روی سطح زینک ایجاد می شود( نواحی آب دوست و نواحی چربی دوست)، نواحی تصویری روی سطح زینک که ازماده پلیمری تشکیل شده است چربی دوست و جاذب مرکب و نواحی دیگر آب دوست و جاذب رطوبت می‌باشد .برای آنکه در نواحی غیر تصویری سطح زینک، لایه نازکی از آب وجود داشته باشد تا از نفوذ مرکب به آن جلوگیری شود باید کشش سطحی آب ورودی به سطح زینک را کاهش داد که معمولاً با اضافه کردن موادی مانند ایزو پروپیل الکل این کار صورت می گیرد. همچنین آب موجود در ماشین چاپ که قسمتهای غیر تصویری را پوشش میدهد که اصطلاحاً محلول مرطوب کننده نامیده می شود باید دارای خاصیت اسیدی باشد و PH آن در محدوده ۴٫۸-۵٫۲ باشد که با استفاده از یک محلول بافری به نام داروی آب و اضافه کردن به محلول مرطوب کننده صورت می پذیرد.

توضیحات زیر ابعاد ورقی انواع دستگاه چاپ افست را به اختصار توضیح می دهد. 

ابعاد ورقی انواع ماشین چاپ افست مشخصات

 ۳۵*۲۵: کوچکترین دستگاه چاپ،ماشین نیم ورقی،استفاده جهت انجام کارهایی با ابعاد کوچک و نهایتاٌ دورو مثل سر برگ و تراکت

۵۰*۳۵: (GTO) ماشین یک ورقی،اغلب به صورت تک رنگ وجود دارد اما نوع چهار رنگ آن نیز موجود است.

۶۰*۴۵: ماشین یک و نیم ورقی، بیشتر جهت پوستر های رنگی،جلد مجلات کم تیراژ و فرمهای اداری مورد استفاده قرار میگیرد.

۷۲*۴۵: ماشین دو ورقی، پرکاربردترین دستگاه چاپ، بیشتر جهت پوستر های رنگی ، لفافه های اقتصادی برای جعبه و کتاب مورد استفاده قرار میگیرد.

۷۰*۵۰: ماشین دو و نیم ورقی، موارد استفاده این دستگاه ها مشابه دستگاه های دو ورقی است.

۹۰*۶۰: ماشین سه ورقی،بیشتر به منظور چاپ مجله ، پوستر های تبلیغاتی و لفافه های مواد غذایی و کتاب استفاده می گردد.

۹۰*۷۰: ماشین چهار ورقی، موارد استفاده این دستگاه بیشتر کار های رنگی پوستر و لفافه و کتاب است.

۷۰*۱۰۰: ماشین چهار و نیم ورقی،مناسب برای انجام کارهایی با تیراژ بالا

۱۴۰*۱۰۰: ماشین پنج ورقی،مناسب برای انجام چاپ های خاص مانند نقشه و یا چاپ با تیراژ بالا

۱۶۰*۱۲۰: ماشین شش ورقی، این دستگاه بیشتر جهت چاپ پوستر های رنگی، کتاب، مجله، لفافه و جعبه استفاده می شود.

۲۰۰*۴۰: ماشین هشت ورقی، کارخانه های سازنده این دستگاه محدود هستند.

تفاوت کیفیت چاپ افست در مقایسه با چاپ دیجیتال: درچاپ افست کیفیت کار چهار رنگ بسیار بالاتر از کیفیت چاپ دیجیتال می باشد اما در چاپ تک رنگ مشکی کیفیت چاپ دیجیتال بهتر از چاپ افست است.مگر اینکه چاپ تک رنگ در چاپخانه هایی با دستگاه هایی جدید صورت گیرد که در این حالت چاپ افست با کیفیت بالاتر از چاپ دیجیتال عمل می کند. در کل می توان اینگونه استنباط نمود که چاپ افست کیفیت بالاتری نسبت به چاپ دیجیتال دارد.

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله

چاپ دیجیتال صنعتی

چاپ دیجیتال صنعتی چیست؟

چاپ دیجیتال صنعتی با سایر روش های چاپ از قبیل فلکسو، افست و گراور متفاوت است.

 این روزها بر روی انواع روش های چاپ یک بحث داغ شکل گرفته است و بسیاری از مشتریان اطلاعات کافی در مورد انواع روش های چاپ و مزایا و معایب آنها ندارند. در این رابطه شرکت های چاپ سعی می کنند تا با توجه به نوع و تعداد سفارشات مشتریان، بهترین روش را به آنها پیشنهاد دهند. اما خالی از لطف نیست که بخواهیم به طور مفصل در مورد یکی از روش های چاپ به نام «چاپ دیجیتال صنعتی» صحبت کنیم.

قابلیت‌های چاپ دیجیتال صنعتی

  1. چاپ دیجیتالصنعتی با سایر روش های چاپ از قبیل فلکسو، افست و گراور متفاوت است. زیرا در این روش واسطه چاپی حذف شده است. همچنین تشکیل تصویر برای هر بار چاپ، از نوبت قبلی و بعدی مستقل است. این کار باعث کاهش هزینه و زمان آماده سازی چاپ دیجیتال صنعتی شده است.
  2. در روش دیجیتال صنعتی نیاز نیست تا از روی نمونه های قبلی چاپ، دفعات بعدی چاپ شوند. بلکه با استفاده از فلش یا حافظه دستگاه چاپ می توان تمامی اطلاعات مورد نیاز را مجدد چاپ کرد. بدون اینکه نیاز باشد به چاپ ها و نمونه های قبلی مراجع کرد. همچنین می توان در نمونه های جدید تغییراتی را اعمال کرد. برای مثال قسمتی از فایل را حذف و یا بخش جدید را به آن اضافه نمود.
  3. از دیگر مزایایچاپ دیجیتال صنعتی می توان به امکان سفارشی ساختن آن اشاره کرد. به طوری که مشتریان می توانند طبق نیاز و سلیقه خود سفارشات را تحویل بگیرند. در این صورت چاپخانه فرصت بیشتری پیدا می کند تا آنچه که مشتریان سفارش داده اند را تحویل دهد.
  4. مدت زمان آماده سازی چاپ دیجیتال صنعتی نسبت به سایر روش های چاپ کمتر است. زیرا دستگاه به آماده سازی نیاز ندارد و کامپیوتر فایل را برای کپی ارسال می کند. در این روش دستگاه خروجی چاپ دیجیتال صنعتی، هر پیکسل فایل را در سطح چاپی انجام می دهد. آماده‌سازی فایل و تنظیمات انجام شده روی آن تاثیر زیادی در مراحل بعدی چاپ دارد.
  5. دستگاه چاپ دیجیتال صنعتی به اپراتورهای متخصص نیاز ندارد. کار با این دستگاه آسان است و حتی اپراتورهای مبتدی نیز می توانند چاپ را باکیفیت عالی انجام دهند. هر چند داشتن تجربه برای این روش چاپ لازم است.

انواع چاپ دیجیتال صنعتی

چاپ دیجیتال صنعتی را می توان براساس ابعاد سطح چاپی به سه دسته تقسیم کرد که عبارتند از:

چاپ دیجیتال فرمت متوسط (MEDIUM FORMAT)

برای این دسته از کارهای چاپی از برگه های A3 استفاده می شود که ابعاد آن ۳۳*۴۸ سانتی متر است و در آن از روش های لیزری (تونری)، جوهرافشان و نوری استفاده می شود. بخش زیادی از سفارشات کارت ویزیت، کاتالوگ، بروشور، لفاف های بسته، لیبل، عکس و … با این ابعاد انجام و سپس به قسمت ها مورد دلخواه تقسیم بندی می شود.

چاپ دیجیتال فرمت بزرگ (LARGE FORMAT)

برای چاپ با فرمت بزرگ از برگه های +A3 و با ابعاد ۱۵۰ سانتیمتری استفاده می شود. روش جوهر افشان، نوری و لیزری برای این چاپ با فرمت بزرگ مناسب است و در اغلب موارد برای چاپ پوستر استفاده می شود.

چاپ دیجیتال فرمت عریض (WIDE FORMAT)

برای چاپ دیجیتال صنعتی با فرمت عریض از برگه هایی با عرض ۵۰۰ سانتیمتر استفاده می شود. این نوع چاپ برای فضاهای باز مورد استفاده قرار می گیرد. استحکام در مقابل عوامل طبیعی از جمله مواردی است که در چاپ دیجیتال صنعتی با فرمت عریض باید به آن توجه شود.

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله

 

انواع چاپ

انواع چاپ

چاپ افست یکی از پر رونق ترین و فراوانترین چاپ هاست. شاید یکی از د لایل آن چاپ روی کاغذ با کیفیت بسیارعالی و د ر تیراژهای نسبتا پایین است. البته د ر چاپ اسکرین تیراژهای پایین تر از چاپ افست، معمول و متد اولتر است و حتی از نظر صرفه اقتصاد ی مناسبتر

متداولترین انواع چاپ:

چاپ افست  
چاپ افست یکی از پر رونق ترین و فراوانترین چاپ هاست. شاید یکی از د لایل آن چاپ روی کاغذ با کیفیت بسیارعالی و د ر تیراژهای نسبتا پایین است. البته د ر چاپ اسکرین تیراژهای پایین تر از چاپ افست، معمول و متد اولتر است و حتی از نظر صرفه اقتصاد ی مناسبتر، اما اگر جنبه کیفیت چاپ را نیز د ر نظر د اشته باشیم. چاپ افست مناسبترین است. گاهی چاپ افست را به د لیل عد م برجستگی یا فرورفتگی د ر رابط (زینک) چاپ مسطح نیز نامید ه می شود.                   

چاپ هلیوگراور
دلیل آن هم این است که با سیلند ر تهیه شد ه، می توان د ر تیراژ میلیونی چاپ کرد د ر حالی که د ر   روش افست برای تیراژهای بالا بایستس زینک های مجد د تهیه کرد .                

چاپ فلکسو  
این چاپ به د لیل استفاد ه از کلیشه های فتو پلیمر یا لاستیکی که قابل انعطاف هستند به نام فلکسو نامید ه میشود . سرعت بالا و چاپ به شکل رول بر روی مواد متنوع همچون نایلون، متالایز د ر تیراژهای بالا همراه با هزینه های کم از ویژگیهای این نوع چاپ محسوب می شود . چاپ فلکسو د ر واقع نوعی چاپ برجسته است که د ر آن کلیشه لاستیکی مستقیما با جنس یا لفاف مورد نظر د ر تماس می باشد .

چاپ سیلک اسکرین  
چاپ سیلک اسکرین از پرکاربرد ترین چاپ ها محسوب می شود . د رواقع کمتر جنسی را می توان یافت که امکان انجام این شیوه چاپ روی آن به شکل د ستی و ماشینی فراهم نباشد . تنوع د ر نوع مرکب قابل استفاد ه د ر این چاپ، امکان چاپ روی مواد مختلف را فراهم ساخته است. شیوه ساد ه این تکنیک باعث می شود که روی سطوح صاف، گرد ، بی نظم و … امکان چاپ فراهم شود . د ر واقع می توان گفت که تمامی اشیایی که د ر اطراف خود می بینید چه از نظر نوع جنس و چه از نظر شکل ظاهر، تحت پوشش چاپ سیلک قرار می گیرند . اما د ر بعضی موارد ممکن است این چاپ انتخاب مناسبی نباشد .

چاپ تامپو    
این شیوه چاپ د ر گروه چاپ های گود قرار می گیرد . این مسئله به د لیل استفاد ه از کلیشه گود د ر فرآیند چاپ می باشد . از ویژگی های این شیوه امکان چاپ، روی مواد مختلف و متنوع هم از نظر جنس مواد و هم از نظر شکل هند سی آنها می باشد به طوری که با این روش می توان بر روی سطح صاف، منحنی، گرد ، محد ب و حتی کره عمل چاپ را انجام د اد . واسط چاپ د ر چاپ تامپو، لاستیکی از جنس سیلیکون است که به آن تامپون می گویند . این شیوه چاپ بسیار شبیه به مهرهای لاستیکی است با این تفاوت که د ر مهر حروف برجسته است اما د ر چاپ تامپو لاستیک سیلیکونی برجستگی ند ارد و نقش را به شیوه ای د یگر به سطح قابل چاپ منتقل می کند .  

چاپ افست روی فلز  
آنچه که از چاپ افست به ذهن می آید ، چاپ روی کاغذ و مقواست. اما با این سیستم چاپ که یکی از با کیفیت ترین سیستم های چاپ محسوب می شود می توان روی جنس های متنوع د یگری غیر از کاغذ و مقوا نیز چاپ کرد . از جمله این مواد می توان از فلز نام برد یعنی آنچه که شما د ر قوطی های رب گوجه فرنگی، تن ماهی، آب میوه های مختلف، بسته بند ی رنگ های قوطی و میبینید معمولا به این شیوه چاپ شد ه است.  

چاپ مخمل  
همه ما پارچه های مخملی را، د ر گوشه و کنار د ید ه ایم و بعضی نیز نوشته ها و نقوش مخمل پاش شد ه را همچون پرچم رومیزی از نظر گذراند ه ایم اما کمتر به نوع چاپ آن توجه کرد ه ایم. چاپ مخمل یا فلوک د ر واقع فرآیند مخمل پاشی یا جیر سازی فرو برد ن پود رهایی د ر طول و سطح مقطع متفاوت، د ر سطوح چسب کاری است. این نوع چاپ به طراحان و شرکت های تبلیغاتی امکانات متنوع و جالبی می د هد تا د ست به کارهای بکر و خلاقانه بزنند          .

چاپ لترپرس 
چاپ ملخی که نوعی ماشین لترپرس است از قد یمی ترین ماشین های چاپ محسوب می شود . د ر واقع کاربرد حروف سربی که گوتنبرگ مخترع آن بود د ر این شیوه چاپ به کار گرفته می شود . هرچند نسل ماشین های ملخی رو به انقراص است اما هنوز کارهایی با استفاد ه از ماشین های ملخی انجام می شود . از جمله کارهای کم تیراژ همچون کارت ویزیت، سربرگ، اعلامیه و .. با به کارگیری ماشین چاپ ملخی و استفاد ه از حروف سربی، کلیشه های فلزی و قالب های برش انجام می شود .

چاپ ایچینگ 
چاپ ایچینگ د ر واقع ایجاد خورد گی د ر فلز با استفاد ه از اسید است. با به کارگیری این روش چاپ می توان طرح، نقش و نوشته های خود را به راحتی به روی فلز ثبت کرد به گونه ای که از بین رفتنی نباشد . د ر موارد ی چون شیر آلات حمام، ثبت یک آرم روی د سته شیر آلات به گونه ای که د ر اثر استفاد ه و تماس با نوشته و آرم، هیچکد ام پاک نشوند بسیار ضروری است.    

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله

تاریخ چاپ در ایران

پیشینه صنعت چاپ در ایران

یک ماشین چاپ ساخت شرکت هایدلبرگ در ایران.

تاریخ چاپ در ایران به پنج قرن پیش از میلاد یعنی به زمان پادشاهان هخامنشی (هخامنشیان) و مهرهای سلطنتی می‌رسد که برای تأیید احکام و فرمان‌های حکومتی از آنها استفاده می‌کردند. ورود واژهٔ چاپ به زبان فارسی را به اواخر قرن هفتم هجری و زمان سلطنت گیخاتوخان، پسر اباقاخان مغول (۶۹۰–۶۹۴ق) نسبت می‌دهند و آن مربوط به پول‌های کاغذی ای بوده که به آن چاو یا کا او می‌گفتند. اولین دستگاه چاپ در ایران به شمار آورد. این دستگاه بسیار ساده بود و بر اساس پِرِس و حکاکی روی چرم استوار بود. عده‌ای نیز معتقدند واژهٔ چاپ همان چهاب یا چهابه است در زبان هندی به مفهوم مهری که با آن بر روی پارچه نقش می‌زدند. به ظن برخی، لغات «چاپ» و «چاپ خانه» از همین دوره وارد زبان فارسی شده و اصل آن از «چاو» و «چاوخانه» گرفته شده است. البته دهخدا لغت چاپ را از ریشه «چهاپ» یا «چهاپه» سانسکریت می‌داند.

نخستین چاپخانه در ایران به دوران صفویان بازمی‌گردد که کشیشان ارامنه در جلفای اصفهان با آن تعدادی دعا و ذکرهای مسیحی را چاپ کردند. در دوره حکومت نادرشاه افشار به گزارش دو سیاح خارجی جزوه‌هایی به لاتینی و عربی در ایران چاپ و پخش شد. اما این در دوران ولایت عهدی عباس میرزای نایب السلطنه است که صنعت چاپ در ایران به طور جدی آغاز و شکل می‌گیرد. زمان فتحعلیشاه قاجار. عباس میرزا به دلیل استقرار حکومتش در تبریز و نزدیکی‌اش با عثمانی و با برخی از صنایع که در آن دیار به کار گرفته می‌شد، آشنا شد؛ علاوه بر آن، او خواهان پیشرفت‌های نظامی و سیاسی بود، به ویژه برای تعلیم و آموزش سپاه شکست خورده در جنگ‌های با روس و دیگر علوم لازم، به ضرورت رفع عقب ماندگی‌های محسوس در آن زمان؛ در این میان چاپخانه‌ای لازم بود که به نشر روزنامه و کتاب‌های آگاهی دهنده به ویژه کتاب‌های علمی اختصاص یابد. این مهم سرانجام با حمایت و پی‌گیری‌های او محقق شد. بدین ترتیب، او بنای نخستین چاپخانه‌ای را گذاشت که در ایران، به ‌زبان فارسی و با روش چاپ سربی، به نشر کتاب پرداخت.

صنعت چاپ در شهر اصفهان

صنعت چاپ ارمنی

خلیفهٔ وقت ارمنی‌های جلفای اصفهان، خاچاطور کساراتسی به همراه روحانی دیگری به نام «سیمون» به لهستان سفر کرد تا به برخی از مشکلات جامعهٔ ارمنیان آن کشور در خصوص مسائل دینی آن دیار سر و سامان دهد؛ در آنجا از چاپ کتاب آگاه گردید. چون به جلفا بازگشت درصدد برآمد چاپخانه‌ای دایر نماید. بر این اساس، یکی از روحانیان را به اروپا گسیل داشت تا در این زمینه تحقیق کند. پس از بازگشت این روحانی، بر اساس توضیحات و مشاهدات وی و بدون دسترسی به تجربهٔ کافی، استادان ارمنی جلفا با همکاری خلیفه دست به کار شدند و تمامی وسایل چاپ از قبیل ماشین چاپ، حروف، کاغذ مرکب و غیره را با دست تهیه و اقدام به ساخت آن کردند. آنها پس از یک سال و پنج ماه تلاش موفق شدند اولین کتاب را در ایران چاپ کنند و این سرآغاز تاریخ چاپ در ایران بود.

سومین ماشین چاپ در جلفای اصفهان سال ۱۸۴۴ میلادی

نخستین کتاب «زبور داوود» بود که در سال ۱۶۳۸ میلادی چاپ شد. یک سال و پنج ماه برای چاپ این کتاب وقت صرف شد. در یادداشت‌های این کتاب نوشته شده است:

«یک سال و پنج ماه است که روز و شب بدون وقفه با کل اعضاء حوزهٔ علمیه به کار مشغولیم، برای اینکه نه از جایی دیده‌ایم و نه استادی داشته‌ایم.»

دومین کتاب به نام «هاراتس وارگ» در سال ۱۶۴۱ میلادی به چاپ رسید. کتاب مزبور شرح حال روحانیون ارمنی، تارک دنیاها و پندنامه است. این کتاب تنها در پانصد نسخه، با حروف بسیار درشت و صفحات دو ستونه، به چاپ رسانند. کتاب «خورهر تاددر» سومین کتابی بود که در چاپخانه وانک در سال ۱۶۴۱ میلادی به چاپ رسید. در سال ۱۶۴۲ میلادی چهارمین کتاب به نام «ژاماگیرک آدنی» چاپ شد؛ که از نظر شکل ظاهری، در مقایسه با کتاب اول، دارای حروف کوچکتر و زیباتر و چاپی منظم تر و مرتب تر بود و بخشهایی از آداب انجام مراسم کلیسایی را شامل می‌شد. کتاب ژاماگیرک آدنی مزین به تصاویر زیبایی از حروف ارمنی به شکل پرندگان و تزیینات قوسی شکل به سبک ارمنی است که احتمال می‌رود کار میناس، نقاش اهل جلفا، باشد. در یادداشت‌های این کتاب نوشته شده است:

«زیرا خاچاطور هر روز آثار چاپی را در میان ملل لاتین مشاهده می‌کرد و آرزو داشت که ارمنیان نیز از این نعمت برخوردار باشند. باید همراه ذکر نام این پدر مقدس و شاگردان پاک‌سرشت او نامهای سیمون، داویت، مگردیچ، باقداسار و بقیه را ذکر کنیم و نیز وارتاپت هوهانس را، که به کشورهای لاتین سفر کرد تا از آنها بیاموزد و به ارمنستان بازگردد این صنعت را به ارمنیان بشناساند».

چاپخانهٔ جلفای اصفهان پس از وقفه‌ای طولانی از ۱۸۷۲میلادی بار دیگر شروع به کار کرد با همت شخصی به نام مانوک هوردانانیان بار دیگر صنعت چاپ در محله جلفا (اصفهان) رونق گرفت. هوردانانیان ضمناً بنیان‌گذار مدرسه‌ای دخترانه در جلفا بود. او، که در جاوه زندگی می‌کرد، یک دستگاه کامل چاپ به زادگاهش، جلفا، فرستاد (۱۸۴۴ میلادی)، تا در کلیسای وانک از آن استفاده شود. این دستگاه چاپ به مدت ۲۸ سال بی استفاده ماند تا اینکه در ۱۸۷۲میلادی با کوشش خلیفهٔ وقت، اسقف «گریگوریس هوانسیان»، راه‌اندازی شد و کتبی خاص تعلیم زبان ارمنی منتشر کرد.

قالب‌های چوبی و فلزی که برای حروف ریزی در چاپخانهٔ جلفای اصفهان(۱۶۴۶ میلادی) استفاده می‌شد

به کوشش اسقف «استپانوس مخیتاریان»، خلیفه ارمنیان آذربایجان، در سال ۱۸۸۹ میلادی یک دستگاه ماشین چاپ برای رفع نیازهای مدرسه «آرامیان» تهیه شد. این چاپخانه پس از هشت سال تحت نظارت خلیفه گری ارمنیان آذربایجان قرار گرفت و چاپخانه خلیفه گری نامیده شد. در سال ۱۹۰۳ میلادی خلیفه ارمنیان آذربایجان «یقیشه مرادیان» به باکو سفر کرد. در باکو «میرزاجان میرزابگیان»، کارخانه دار بزرگ ارمنی که در مسکو و باکو کارخانه دخانیات داشت، یک دستگاه ماشین چاپ به خلیفه اهدا کرد. این ماشین چاپ در تبریز حدود هشتاد سال از آن استفاده شد. هم اکنون این ماشین چاپ در موزه خلیفه گری آذربایجان نگهداری می‌شود.

صنعت چاپ در شهر تبریز

عباس میرزا نایب السلطنه میرزا زین العابدین تبریزی را مأمور فراگیری فن چاپ و به راه انداختن چاپخانه در تبریز کرد. میرزا زین العابدین تبریزی به سال ۱۲۳۳ هجری قمری اسباب و آلات چاپ حروفی را به تبریز آورده و تحت حمایت عباس میرزا نایب السلطنه که در آن زمان حکمران آذربایجان بود مطبعه کوچکی برقرار نمود و کتاب مزبور میرزا ابواقاسم فراهانی بود که حاوی قصه‌هایی از جنگ میان دولت ایران و روسیه که در مورخ ۱۲۲۸ هجری قمری (برابر با ۱۸۱۳ میلادی) با عهدنامه گلستان به پایان رسیده بود.

دکتر فهیمه باب‌الحوائج در کتاب «آشنایی با مبانی چاپ و نشر» خود می‌نویسد: “عباس میرزا ولیعهد فتحعلیشاه چند تن از ایرانیان را به اروپا گسیل کرد تا صنعت چاپ را بیاموزند. سپس دستور داد که از روسیه ماشین چاپ وارد کنند. در سال ۱۸۱۶ میلادی هنرمند آذربایجانی میرزا زین العابدین تبریزی یکی از همین ماشین‌ها رابه کار گرفت. دومین مطبعه که به ایران وارد شد مطبعه سنگی است که آن نیز در تبریز دایر شده است. جای تعجب است که مطبعه نخستین پس از کار کردن دیگر معمول نشد و مطبعه سنگی جای آن را گرفت.

شاید علت جایگزینی مطبعه سنگی به جای مطبعه سربی این باشد که افرادی مطبعه سربی و حروف آن را با نظر بدبینی نگاه می‌کردند و علامت کفر می‌دانستند و یا چون حروف ما فارسی بود با حروف سربی در آن زمان نمی‌توانستیم تنوع در خطوط داشته باشیم در صورتی که در مطبعه سنگی از خوشنویسان کمک گرفته می‌شد. علی قاضی زاده در کتاب تبریز شهر اولین‌ها می‌نویسد: سخت گیری‌های کهنه پرستان باعث شده بود که به سبب گرانی طولانی و سخت بودن چاپ سنگی چاپ کتب و مطبوعات بسیار گران تمام شده و در نتیجه سال‌ها انتشار کتاب و نشریه با دشواری‌های فراوان همراه باشد.

دستگاه‌های چاپ که به ایران آورده شدند چاپ حروفی (سربی) بودند؛ اما این نوع چاپ دارای اشکالاتی بود که راه را برای پیدایش چاپ سنگی هموار کرد. چاپ‌های سربی دارای کیفیت خوبی نبودند و با نادرستی املایی و مشکلاتی هم چون کم رنگی و پاک شدن خطوط مواجه بودند. این نقیصه‌ها وقتی که در کنار نوشته‌های دست‌نویس با خط نستعلیق و دیگر خطوط دارای کیفیت عالی قرار می‌گرفت، بیشتر خود را نشان می‌داد و آشکار بود که مردم به متون دست‌نویس بیشتر بها می‌دهند.

متأسفانه این چاپخانه‌ها همیشه مورد بغض و کینه کوته اندیشان بود و در هر فرصتی که به دست می‌آوردند این مکان‌های فرهنگی را غارت می‌کردند. به گونه‌ای که کسروی می‌نویسد: مستبدین حروف سربی چاپخانه امید ترقی را ذوب کرده و به صورت گلوله درآورده و به روی این ملت بیچاره انداختند.

حسین امید در کتاب اولین‌ها می‌نویسد: در میان مطابع سنگی معروف تبریز می‌توان مطبعه سنگی علمیه (چاپ سنگی علمیه) را نام برد که به‌وسیله حاج زین العابدین که به نام حاجی حاج آقا علمیه مشهور بود (نوه حاج میرزا زین العابدین تبریزی) در سال ۱۲۹۰ هجری شمسی تأسیس یافته و این مطبعه در چاپ کتب مختلف خدمات مهمی انجام داده‌است.

حدود نود سال پس از تأسیس چاپخانه در تبریز نوه حاج زین العابدین کسی که چاپخانه سنگی و سربی را در تبریز دایر کرد بنام زین االعابدین مطبعه چی که پس از زیارت مکه به نام حاجی حاج آقا معروف و هنگام گرفتن شناسنامه نام علمیه را برخود انتخاب نمود. وی ماشین چاپی از اروپا خریداری کرده و از طریق کشور مصر وارد بندراستانبول در ترکیه فعلی نمود و ازاین بندر توسط چهل گاومیش به تبریز منتقل کرد. حاجی حاج آقا علمیه همرا با دستگاه‌های چاپ سنگی خود هشت تن از متخصصین صنعت چاپ را نیز از کشور آلمان برای نصب و آموزش این دستگاه‌ها به تبریز آورد.

این آلمانی‌های متخصص صنعت چاپ در منزل مسکونی حاجی حاج آقا که ماشین‌های چاپ نیز در قسمتی از این خانه ۲۲۰۰ متر مربعی دایر شده بود ساکن شدند.

دختر حاجی حاج آقا علمیه اظهار می‌دارند که: زمان حمل گاومیش‌های حامل دستگاهای چاپ از کوچه‌های تنگ و باریک محله منجم تبریز به اجبار دیوارهای تعداد زیادی از خانه‌های همسایه‌ها را فرو ریخته و خراب کردند که حاجی حاج آقا هزینه بازسازی دیوارهای فرو ریخته را نیز متحمل شدند. گفتنی است که نوه‌های حاجی حاج آقا علمیه اغلب به کار آبا و اجدادی خویش روی آورده‌اند و در صنعت چاپ ایران مشغول به فعالیت هستند.

چاپ تصویری در ایران

پیدایش چاپ تصویری در ایران به زمان محمد شاه بر می‌گردد. نخستین کتاب شناخته شده‌ای که چاپ مصور شد، کتاب «لیلی و مجنون» مکتبی بود که در سال۱۲۵۹هـ. ق به چاپ رسیده است. در چهار صفحه از این کتاب چهار تصویر وجود دارد که با مرکب چاپ ترسیم و به معمول زمان با دست آن‌ها را رنگ کرده‌اند. پس از آن در سال۱۲۶۴قمری «دیوان فضولی بغدادی» را با بیست تصویر به چاپ رساندند.

بعد از آن کتاب «روضه المجاهدین» با هشت تصویر چاپ شد. از اول محرم سال ۱۳۰۰هجری قمری که اولین شمارهٔ روزنامهٔ «شرف» منتشر شد تا سال ۱۳۰۹هـ. ق هشتاد و هفت شمارهٔ آن دارای تصاویر بود. روزنامهٔ «شرافت» هم که از صفر ۱۳۱۴ هـ. ق به چاپ می‌رسید مصور بود.

روزنامهٔ وقایع اتفاقیه به عنوان اولین روزنامهٔ دولتی و دومین روزنامهٔ ایرانی نیز از شماره ۴۷۰ (مورخ پنج شنبه ۲۱ محرم ۱۲۷۷) به بعد، مصور است و در مدت چهار سال ۸۸ شماره آن را مصور چاپ کرده‌اند. از آن پس، بهره‌گیری از چاپ مصور به تدریج در روزنامه‌های دیگر نیز معمول شد.

اولین فرد ایرانی که چاپ تصویری را فرا گرفت، آقا میرزا عبدالمطلب نقاش باشی اصفهانی بود. میرزا عبدالمطلب از طرف امنای دولت به فرنگ فرستاده شده و در آن جا چاپ تصویری آموخته بود. وی از هوشمندان عصر خود بود و افراد دیگری از جمله آقا میرزا ابوتراب نقاش مخصوص وزارت انطباعات چاپ مصور را از او فراگرفته‌اند. در نظر داشته باشیم که میان چاپ سنگی مصور و چاپ سربی مصور تفاوت بود.

چاپ سنگی مصور همانند چاپ معمولی بود و تنها تفاوت آن به مهارت نقاش در ترکیب مرکب چاپ برمی‌گشت که مرکب آن را از مرکب معمولی غلیظ تر می‌ساخت، اما چاپ سربی مصور منوط به گراورسازی بود و هم‌زمان با پیدایش چاپ مصور در ایران، در اروپا با استفاده از تیزاب مطالب را روی چوب می‌کندند و از روی مدل حاصله به چاپ می‌رساندند.

فایل دانلودی این مقاله 

فایل pdf دانلود این مقاله